Chopin w mieście

Odmienione miasto

9 kwietnia zmieni się oblicze Krakowa. I to nie za sprawą wiosennych porządków, choć niektórzy mogą być o tym przeświadczeni. W naszym mieście pojawi się... Fryderyk Chopin! Będziemy mieć niepowtarzalną okazję dotknąć replik fortepianu, na którym grał; posłuchać walców, mazurków czy polonezów; wejść (dosłownie!) w świat dźwięków; a nawet posiedzieć na fortepianowym klawiszu... A to tylko niektóre z atrakcji przygotowanych w ramach projektu Chopin w mieście.

Fortepian dla każdego!
Z okazji 200. rocznicy urodzin Fryderyka Chopina z początkiem kwietnia w kilku punktach Krakowa staną repliki fortepianu marki Pleyel z 1847 roku (w skali 1:1). W ten sposób instrument z muzealnych archiwów (jego posiadaniem szczyci się Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego) przeniesiony zostanie na place naszego miasta. Każdą z sześciu replik „zaopiekował się” znany polski artysta, m.in.: Bartek Materka, Andrzej Pągowski, Tomasz Baran i Agata Biskup. Materka (ur. 1973 r.) stawia na wizualizację przygody dnia codziennego zdeformowaną przez świadomość odbiorcy i niedoskonałość aparatu poznawczego. Pągowski (ur. 1953 r.) projektuje plakaty kulturalne, społeczne, reklamowe, okładki płytowe, uprawia ilustrację prasową i książkową. W pracach Tomasza Barana widoczne jest zainteresowanie malarską materią oraz mierzenie się z tradycją malarstwa abstrakcyjnego, artysta bowiem w zdystansowany i ironiczny sposób bawi się stylami. Dla Agaty Biskup (ur. 1982 r.) – jedynej kobiety w tym gronie – ważniejsza jest zabawa estetykami, które funkcjonują i są społecznie usankcjonowane, oraz próba przełamania ich aktualnego statusu.
Efekt połączenia ich twórczej pasji z muzyką Chopina będzie można oglądać do końca roku na rondzie Mogilskim, placu Wszystkich Świętych, placu Matejki, placu Wolnica oraz w alei Róż i Restauracji Virtuoso. Niekonwencjonalnie wymalowane fortepiany pozostaną w kluczowych punktach Krakowa jako zaproszenie do czynnego udziału w obchodach Roku Chopinowskiego.

Wziąć prysznic w środku miasta
Mazurki, walce, polonezy, etiudy i koncerty fortepianowe w połączeniu z nowoczesną technologią i niestandardowymi działaniami – tak w jednym zdaniu można opisać projekt multimedialnych rzeźb autorstwa Aleksandra Janickiego, które staną w czterech punktach Krakowa – na placu Jana Nowaka-Jeziorańskiego, przy ulicy Szewskiej, na Plantach niedaleko Teatru im. Juliusza Słowackiego oraz nad Wisłą przy Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha.
Ulicą Szewską prawie do końca 1952 roku jeździły tramwaje. Pozostały po nich jedynie stare tory. 9 kwietnia stanie przy nich... przystanek! Choć po oczekujących „podróżnych” nie przyjedzie tramwaj, będą oni mogli w niekonwencjonalnym, dizajnersko nowoczesnym otoczeniu posłuchać muzyki Chopina czy skorzystać z ekranu dotykowego, na którym wyświetlane będą informacje o kompozytorze. Podobne multimedialne rzeźby czerpiące z idei pryszniców akustycznych, w których dźwięk jest ukierunkowany i niesłyszalny poza obszarem punktu, przybiorą postać „Żurawia” (przy Muzeum Manggha), „Kuli” (przy Dworcu Głównym) oraz „Upadłego fortepianu” (na Plantach). Ten ostatni, roztrzaskany instrument zatopiony w akwarium, ma przywoływać na myśl fragment wiersza C.K. Norwida: „Jękły głuche kamienie – Ideał sięgnął bruku”.

Odpocząć na klawiaturze
Przejście podziemne prowadzące z Dworca Głównego ku Rynkowi zmieni swoją szatę. Ta brama do miasta – na co dzień szara, brudna i jak najmniej reprezentacyjna – stanie się miejscem edukacji, odpoczynku i zabawy. Przy rampie, wzdłuż której przepływa największy strumień pieszych, zawisną plansze informujące o najważniejszych wydarzeniach Roku Chopinowskiego w Krakowie. Na schodach natomiast położone zostaną maty dźwiękowe, tak że idąc schodami, będzie można posłuchać – wystukiwanej przez siebie – muzyki. Będzie ona zatem odzwierciedlać zachowania ludzi – natężenie ruchu, szybkość kroków, chęć zabawy... Zamontowana zostanie także posadzka z klawiszy fortepianowych i ławko-klawisze wkomponowane w klawiaturę fortepianu: zaproszenie do chwili odpoczynku w wirze codziennych zajęć i obowiązków.
Nową szatę – muzyczną – otrzymają także Bulwary Wiślane. Zlokalizowane przy nich schody zamienią się w muzyczne ławki... – stylistyką nawiązujące do fortepianowych klawiszy, które ukrywać będą informacje o kompozytorze, jego artystycznym dorobku, ciekawostki z jego życia.
A to jeszcze nie koniec ingerencji w powszednią tkankę miasta. Swój wygląd zmienią także niektóre przystanki autobusowe. Pojawią się w nich prostopadłościenne ławki z nadrukiem przedstawiającym krzesła fortepianowe, a posadzka pod wiatami wykonana z masy kauczukowej imitować będzie klawiaturę fortepianu.

Weiss i Gracz Chopinowi
Obok wystawy Chopin. Weiss. Fin de siècle, którą do 30 kwietnia można oglądać w Pawilonie Wyspiańskiego, na Bulwarach Wiślanych przy moście Dębnickim staną wielkoformatowe reprodukcje obrazów Jerzego Dudy-Gracza. Pochodzą one z cyklu, w którym każdy z obrazów inspirowany jest kolejnym utworem Chopina. Praca nad nim trwała cztery lata (1999-2003), a Duda-Gracz „pielgrzymował” do wszystkich miejsc w Polsce związanych z życiem kompozytora.
Twórczość Chopina była dla Dudy-Gracza kwintesencją polskości, najgłębszym wyrazem patriotyzmu i miłości ojczyzny. Uważał, że ta „choroba na Polskę” jest wspólna dla Chopina i dla niego samego, i że to właśnie Polska leży u podstaw ich twórczości, a zarazem stanowi główne źródło ich inspiracji artystycznych.

Chopin na niebiesko
Na tych, którzy zechcą spotkać się z Chopinem także w tradycyjnych okolicznościach, czeka seria koncertów. W murach tynieckiego opactwa zabrzmią mazurki w wykonaniu Macieja Grzybowskiego. Program drugiej już odsłony cyklu Chopin mistyczny uzupełnią utwory Mozarta, Scarlattiego i Schönberga (11 kwietnia).
Akademia Muzyczna zaprasza tego samego wieczora na Chopin in Blue – koncert, podczas którego usłyszymy jazzowe aranżacje muzyki polskiego kompozytora. Na scenie obok uznanych jazzmanów – Georgesa Paczynskiego, Leonida Chizhika, Wojciecha Groborza, Leszka Żądły czy Joachima Mencla – staną młodzi adepci tego gatunku. Propozycja na 25 kwietnia to z kolei wieczór poświęcony rondom i scherzom: konfrontacja klasycznej formy i najbardziej melancholijnych muzycznych żartów w historii.
Planowane jest także spotkanie geniusza fortepianu z folklorem i tradycją ludową, a wszystko w scenerii sztuki Wschodu: Chopin Etno na 5 kontynentach, pierwszy z serii koncertów cyklu Chopin 3 Kolory zabrzmi w Muzeum Manggha 27 kwietnia.

***
Prowokacyjna, twórcza i powszechna obecność chopinowskiej sztuki w przestrzeni miejskiej pozwala spojrzeć w sposób odkrywczy na dorobek polskiego kompozytora, który zazwyczaj „zamykany” jest w salach koncertowych. Tym razem nie tylko melomani i bywalcy festiwali będą mieć możliwość zmierzenia się ze sztuką Chopina (choć i o nich nie zapomniano!) i poczucia dreszczu emocji na dźwięk czystych, mocnych, przejmujących fortepianowych akordów... (Barbara Fijał, miesięcznik Karnet)