Z Chopinem przez Kraków

Mistrzowie fortepianu, Chopin jazzowo i tangowo, instrument na bruku, klawiatura w przejściu podziemnym przy Dworcu Głównym, synkretyzm gatunków, czyli inspiracje muzyczne w sztuce – to wszystko przed nami już we wrześniu. Rok Chopinowski nie traci impetu!

Usłyszeć...

Po wakacyjnej przerwie do Filharmonii Krakowskiej powraca cykl Recitale mistrzów w Roku Chopinowskim. 11 września zagra Eugen Indjić, amerykański pianista o słowiańskim – serbsko-rosyjskim – rodowodzie, absolwent nowojorskiej Juilliard School of Music, laureat konkursu chopinowskiego w 1970 r., uczeń takich sław jak Arthur Rubinstein, Nadia Boulanger czy Witold Małcużyński. Jego droga do muzycznej doskonałości zaczęła się bardzo wcześnie i to... od Chopina – podobno w wieku kilku lat usłyszał Poloneza As-dur, który oczarował go tak, że zapragnął go zagrać. Co ciekawe, właśnie ten utwór pianista wykona w Krakowie, wraz z Chopinowskimi mazurkami, Impromptu Ges-dur i Balladą g-moll oraz dziełami Roberta Schumanna – Fantasiestücke i Karnawałem.

Natomiast 28 września do instrumentu zasiądzie Leonid Chizhik, pianista wszechstronny, który koncertował zarówno z Gidonem Kremerem, jak i Herbiem Hancockiem. Chizhik uważa, że muzyka nie powinna kurczowo trzymać się gatunkowych granic, stąd jego domeną stały się jazzowe interpretacje dzieł klasyków – Czajkowskiego, Mozarta, Mahlera, ostatnio także Chopina – i to one złożą się na program krakowskiego recitalu artysty.

To jednak nie koniec jazzowych inspiracji. International Polish Jazz Group, czyli Jan Jarczyk na fortepianie, saksofonista Andrzej Olejniczak, grający na kontrabasie Zbigniew Wegehaupt i perkusista Janusz Stefański, udowadniają, że utwory polskiego kompozytora to wymarzony materiał do jazzowych opracowań. Koncert w Muzeum Manggha 10 września jest drugą odsłoną organizowanego przez Stowarzyszenie Pro Musica Mundi cyklu Chopin 3 Kolory, który tym razem otrzymał podtytuł Chopin i Jazz. Świetni muzycy zamienią klasyczne wykonania preludiów, etiud czy nokturnów na jazzowe standardy, w których Chopinowskie tematy staną się podstawą do improwizacji.

Ciąg dalszy stylistycznych eksperymentów: w wielickiej kopalni przekonamy się, że swojskie melodie ludowe, którymi przesiąknięta jest muzyka Chopina, mogą harmonijnie łączyć się z latynoskimi rytmami. Podczas koncertu Chopin tangowo – Słowiańska Dusza Tanga z cyklu Solny Nokturn zagrają pianista Waldemar Malicki i zespół New Tango Bridge (5 września). Ich wspólny program, zestawiając gatunki kulturowo odległe, wskazuje jednocześnie na ich emocjonalne podobieństwo.

... i zobaczyć

Muzyka polskiego kompozytora nabierze także całkiem namacalnych kształtów, a to za sprawą kolejnych elementów projektu Chopin w mieście.

Jesienią na Plantach w okolicach Teatru im. J. Słowackiego stanie czwarta instalacja multimedialna Aleksandra Janickiego zatytułowana Upadły fortepian. Idea rzeźby jest głęboko osadzona w polskiej kulturze: ten instrument niemal automatycznie kojarzy się z Chopinem, a sposób jego przedstawienia – fortepian zobaczymy jak na ujęciu w stop-klatce, w momencie zetknięcia z ziemią – nawiązuje do wiersza C.K. Norwida ze słynną frazą Ideał sięgnął bruku. Będzie to ostatni z serii przestrzennych „pryszniców akustycznych”, w których rozbrzmiewa muzyka Chopina w rozmaitych interpretacjach i stylizacjach. Wszystkie – wraz z Kulą satelitarną, Przyst@nkiem i Żurawiem origami – pozostaną w mieście do końca roku.

Chopin zagości także – przynajmniej duchem – w przejściu podziemnym przy Dworcu Głównym i na Bulwarach Wiślanych. Schody w tych ruchliwych miejscach zyskają nową oprawę: zmienią się w czarno-białą fortepianową klawiaturę. Twórcy projektu chcą w ten sposób przełamać tradycyjne myślenie o kompozytorze i jego dorobku, zadać pytanie, czy Chopin to zawsze tylko muzyka poważna. Cóż, okazuje się, że nie musi być tak poważna, jak nam się wydaje...

Zobaczyć i usłyszeć

Z okazji jubileuszu kompozytora Muzeum Narodowe w Krakowie sięgnęło do swoich zbiorów w poszukiwaniu dzieł, w których można odnaleźć „muzyczne inspiracje”. Efektem tych poszukiwań będą prezentacje obiektów związanych z muzyką (instrumenty czy kolekcja batut wybitnego dyrygenta Tadeusza Strugały) lub takich, w których widoczne są muzyczne motywy lub wpływy – od numizmatów po obrazy, od dzieł sztuki starożytnej po współczesną (od 10 września). Pokazy będą odbywać się równolegle we wszystkich galeriach Gmachu Głównego muzeum. Zwiedzających poprowadzi specjalnie oznakowany „muzyczny” szlak. Wśród obrazów zobaczymy m.in. prace Jacka Malczewskiego, Władysława Podkowińskiego, Zbigniewa Pronaszki, Karola Pustelnika, Jerzego Skarżyńskiego, Stefana Gierowskiego czy Janiny Kraupe. Wiele z nich nie jest stale prezentowanych, wydobyto je specjalnie z muzealnych magazynów. Jak zapewnia Anna Budzałek, kuratorka wystawy: „Wędrówka po muzealnych salach w poszukiwaniu inspiracji muzycznych pozwoli odkryć na nowo niejeden obraz, rzeźbę, instrument, mebel czy inny przedmiot użytku codziennego, którego uroda podkreślona została subtelną muzyczną dekoracją”. Część obiektów prezentowana będzie w postaci projekcji w hallu muzeum.

Sztuki plastyczne i muzyka przez wieki kształtowały się i przenikały nawzajem, a zarazem dostarczały odbiorcom podobnych wzruszeń – choć zaklęte w różnych formach. W „barwy muzyki” dzieci i młodzież wprowadzi cykl warsztatów w Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach, a uczestnicy zajęć w Muzeum Stanisława Wyspiańskiego nauczą się dostrzegać „tęcze i koronki fortepianu Fryderyka”.
Z kolei w galerii w Sukiennicach podczas wykładów z cyklu Cztery scherza z Chopinem w tle: Osobowość twórcy zaproszeni specjaliści „prześwietlą” postać genialnego kompozytora w kontekście psychologii, nauk społecznych, mody oraz muzyki. Zaś muzealni kustosze będą tropić chopinowskie wątki w znanych i mniej znanych dziełach sztuki.

Chopina nie zabraknie także w pięknie wyremontowanym „salonie Krakowa” – podczas otwarcia Galerii Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach. W weekend otwarcia Sukiennic (3-5 września) gwiazdą wieczoru zatytułowanego Europa Chopina – obrazy dźwiękami malowane będzie pianistka Mariola Cieniawa. Wystąpią także m.in. Paweł Wójtowicz (skrzypce), Lindsay Davidson (dudy szkockie) oraz Cracovie Ensemble; spotkanie poprowadzi Błażej Wójcik. (Barbara Skowrońska, Dorota Dziunikowska, miesięcznik Karnet)

Wystawa Inspiracje muzyczne
Gmach Główny Muzeum Narodowego w Krakowie
10 września 2010 – 2 stycznia 2011