Biskup krakowski, patron Polski (wraz z Najświętszą Marią Panną i św. Wojciechem) oraz archidiecezji krakowskiej i diecezji sandomierskiej. Sprowadził do Polski legatów rzymskich i stworzył na nowo metropolię gnieźnieńską (co umożliwiło polskim władcom koronacje). Z niewyjaśnionych przyczyn popadł w konflikt z królem Bolesławem Śmiałym. Za zdradę stanu został ukarany śmiercią. Jak głosi legenda – w 1079 r. król wtargnął do kościoła, gdy biskup odprawiał mszę, i zabił go uderzeniem miecza w tył głowy, a jego ciało poćwiartował na dziedzińcu klasztornym (za swą porywczość król został wygnany z kraju). W Polsce kult św. Stanisława rozwijał się od II połowy XII wieku, a katedra wawelska, która mieści jego konfesję i sarkofag, nosi wezwanie jego i św. Wacława Czeskiego. Jego sanktuarium znajduje się w kościele oo. Paulinów na Skałce – tam gdzie został zabity.



Św. Stanisław – rycina z Żywotów Świętych Patronów polskich, X. Piotra Pękalskiego, Kraków 1862 (z kol.priv)