Temp: 27/13 °C
Ciśn: 992 hPa
Pogoda na jutro »
Historia getta w Krakowie
Przed wybuchem II wojny światowej w Krakowie mieszkało ponad 64.000 Żydów (około 25% ludności miasta). Po przymusowych wysiedleniach trwających od samego początku wojny, pozostało ich około 16.000. Rozporządzeniem gubernatora dystryktu krakowskiego Otto Wächtera z 3 marca 1941 nakazano im przeniesienie się do pierwszej na terenie dystryktu "dzielnicy mieszkaniowej dla żydów", utworzonej w Podgórzu. Rozporządzenie opublikowane w oficjalnym dzienniku "Krakauer Zeitung" precyzowało także granice przyszłego getta. Równocześnie nakazano opuszczenie tego terenu do 20 marca wszystkim dotychczasowym mieszkańcom i funkcjonującym tu przedsiębiorstwom. Nakaz nie obejmował tylko większych fabryk, zakładów produkujących dla wojska, gmachu sądu wraz z aresztem oraz jedynej apteki, prowadzonej przez Polaka Tadeusza Pankiewicza.
Począwszy od kwietnia 1941 roku rozpoczęto trwające dniem i nocą prace przy stawianiu trzymetrowej wysokości muru z arkadowym zwieńczeniem, przypominającym macewy - żydowskie nagrobki. Granice getta wyznaczały ulice: Kącik, Traugutta, Lwowska, Rękawka, wschodnia i północna pierzeja Rynku Podgórskiego, Brodzińskiego, Piwna, Nadwiślańska i plac Zgody (dziś Bohaterów Getta). Ogółem stało na tym obszarze 320 kamienic, zamieszkanych dotąd przez ok. 3.500 osób. Po akcji przesiedlenia początkowo znalazło się tu 16.000 Żydów. Po poszerzeniu granic Krakowa o okoliczne gminy w drugiej połowie 1941 roku ich liczba wzrosła do ok. 20.000. Na jedną osobę przypadały wtedy zaledwie 2 m kwadratowe.
Do getta prowadziły cztery bramy. Na głównej - u zbiegu Rynku Podgórskiego i ulicy Limanowskiego - umieszczono napis Jidiszer wojnbezirk (w jidysz: Żydowska dzielnica mieszkaniowa; Niemcy konsekwentnie unikali słowa "getto"). Bram strzegły posterunki, a wyjść można było tylko po uzyskaniu przepustki wydanej przez władze niemieckie. Przez teren getta przejeżdżał eksterytorialny, nie zatrzymujący się tramwaj. Codziennie tysiące osób wychodziło z getta do pracy na terenie Krakowa, ale należało wrócić do godziny 21, gdyż obowiązywała godzina policyjna. Od 15 października 1941 roku każdy Żyd mieszkający lub bezprawnie przebywający poza terenem getta podlegał karze śmierci - podobnie jak ten, kto udzielił mu schronienia. Policji pomagała umundurowana i wyposażona w pałki żydowska służba porządkowa Jüdische Ordnungsdienst (OD), słynąca z nadgorliwości i okrucieństwa.
Początkowo życie w getcie miało pozory normalności. Czynne były trzy bóżnice, powstawały tu sklepy i restauracje, funkcjonowała poczta, podobno otwarto nawet szkołę tańca. Pacjentów przyjmowały cztery szpitale, działała łaźnia, dom starców i sierocińce. Niestety już w roku 1942 miały miejsce dwie akcje wysiedleńcze, podczas których wywieziono do obozów śmierci 14.000 Żydów. Po każdej takiej akcji zmniejszano obszar getta. Gdy przygotowano obóz pracy w Płaszowie, hitlerowcy przeprowadzili trwającą dwa dni krwawą likwidację getta. Pierwszego dnia, 13 marca 1943 roku, zebrano wszystkich zdolnych do pracy i przeprowadzono ich do obozu. Skierowano tam 8000 osób. Pozostali - starcy, chorzy, dzieci i ci, którzy nie chcieli ich opuścić, w sumie ok. 2000 osób - zostali następnego dnia zamordowani na miejscu lub wywiezieni do Auschwitz.
Jedyną pozostałością getta są dziś dwa ocalałe fragmenty muru: przy ulicy Lwowskiej i przy placu zabaw na zapleczu szkoły pod stokiem Krzemionek (ul. Limanowskiego 60).
Top 5
Najczęściej odwiedzane
Wawel
Wg niektórych językoznawców słowo wąwel miało oznaczać suche miejsce, wznoszące się nad mokradłami. Być może dlatego nasi praprzodkowie uczynili go swoją sie... »
Najlepiej oceniane
Wydarzenia
Wszystkich, którzy chcą przewietrzyć swoją biblioteczkę zapraszamy w niedzielę na wielką literacką akcję. Przyjdź do Pawilonu Wyspiańskiego, przynieś książk... »
Planer
Planer to przyjazne i intuicyjne narzędzie, które pomoże Ci zaplanować zwiedzanie Krakowa, zapamiętać najatrakcyjniejsze miejsca i wydarzenia, odkryć magię miasta!
Zaplanuj pobyt
Subskrybuj newsletter
Tylko w Krakowie
5. Festiwal Muzyki Filmowej
Światowa premiera symultanicznego wykonania kinowego hitu Pachnidło: Historia mordercy, uroczysta gala z okazji 80. urodzin Wojciecha Kilara, a w finale coś ekstra dla fanów SF i kultowej sagi Obcy. 5. Festiwal Muzyki Filmowej (24-26 maja) na pewno usatysfakcjonuje zarówno melomanów, jak i fanów X muzy.... »








