Zalążkiem dzisiejszej akademii były katedry rysunku, malarstwa i rzeźby wyodrębnione z Wydziału Filozoficznego UJ w latach 1818-1819. Po uzyskaniu samodzielności (1873 r.), uczelnia funkcjonowała jako Szkoła Sztuk Pięknych, a jej dyrektorem został obecny patron - Jan Matejko. To m.in. dzięki jego staraniom przystąpiono do budowy nowej siedziby na Kleparzu, na rogu późniejszych - ulicy Basztowej i pl. Matejki.

Nowy gmach, przywołujący najlepsze wzorce włoskiego renesansu, ukończony został w roku 1879. Autorem znakomitego projektu był ówczesny dyrektor Budownictwa Miejskiego, Maciej Moraczewski.

Ogromną rolę w historii szkoły odegrał jeden z następców Matejki, inny wybitny malarz Julian Fałat, który dał się poznać również jako świetny organizator. Jego zasługą było przyznanie SSP statusu wyższej uczelni i podniesienie jej do rangi akademii (1900 r.).

Drugą siedzibę ASP wzniesiono przy ul. Smoleńsk 9, w latach 1908-1914, według projektu Tadeusza Stryjeńskiego i Józefa Czajkowskiego. Budynek ten jest jednym z najwybitniejszych przykładów wczesnego krakowskiego modernizmu, wzbogaconego dekoracją z nawiązaniami do gasnącej już wówczas secesji.

Na sześciu wydziałach ASP uczy się dziś ponad 900 studentów.