Kościół i klasztor oo. Cystersów w Mogile

Mogilski kościół Najświętszej Marii Panny i św. Wacława oraz towarzyszący mu zespół klasztorny są jednymi z najcenniejszych zabytków sakralnych Małopolski. Cystersi, do których należy, przybyli tu w 1222 roku. Wzniesiony przez nich kościół jest przykładem architektury przejściowej między sztuką romańską a gotycką (choć trudno się tego spodziewać patrząc na barokową fasadę kościoła, dostawioną w XVIII wieku). Świątynię charakteryzują cechy typowe dla cysterskiego budownictwa w całej Europie: krótkie prezbiterium zamknięte prostą ścianą, do którego przylegają dwie pary bocznych kaplic, służące niegdyś mnichom do nocnych modlitw nakazanych surową zakonną regułą. W XVI wieku kaplice po stronie północnej przekształcono w jedną - świętego Krzyża, gdzie znajduje się słynący łaskami mogilski krucyfiks. Jest niezwykła rzeźba, którą według tradycji w XII wieku wyłowiono z Wisły. Jako jedyny element wyposażenia ocalała z pożaru kościoła w XV wieku. Spłonęły tylko włosy Chrystusa i przepaska na biodra. Dlatego od tamtej pory nakłada się figurze Zbawiciela perukę z prawdziwych włosów, a biodra przepasuje prawdziwą tkaniną.

Z klasztorem cystersów w XVI wieku związany był Stanisław Samostrzelnik, niezwykle utalentowany mnich, który pełnił służbę Bogu iluminując księgi oraz malując obrazy i polichromie. Najlepszym przykładem jego zdolności są malowidła zdobiące prezbiterium i transept mogilskiego kościoła. Warto pamiętać, że podobne przykłady renesansowego malarstwa są niezmiernie rzadkie.



Przeczytaj więcej o kościele i klasztorze oo. Cystersów w Mogile w książce prof. Michała Rożka Silva Rerum. Nietypowy przewodnik po Krakowie. Fragment udostępniony dzięki uprzejmości Wydawnictwa WAM.