Pałac Wielopolskich

Pałac wzniósł w pierwszej połowie XVI w. hetman Jan Tarnowski w duchu reprezentacyjnej, renesansowej rezydencji. Z tamtej budowli zachowały się okna o charakterystycznych podziałach i kamiennych obramieniach oraz krenelażowa attyka. Kolejna przebudowa - około połowy XVII w. - związana była z nowymi właścicielami pałacu, rodziną Wielopolskich. Z tamtego okresu pochodzą m.in. reprezentacyjna sień i schody na piętro oraz portale i sklepienia. W ręku Wielopolskich pałac pozostał aż do tragicznego w skutkach pożaru miasta w roku 1850. Po prowizorycznym remoncie wypalonych wnętrz mieściły się tu m.in. elegancka kawiarnia i sala balowa.

W roku 1864 pałac kupiony został przez Gminę na siedzibę magistratu. Na drugim piętrze, w miejscu sali balowej, powstała wówczas reprezentacyjna sala posiedzeń według projektu Filipa Pokutyńskiego. U progu XX stulecia - w związku ze znacznym powiększeniem obszaru miasta w ramach idei Wielkiego Krakowa - zaszła konieczność radykalnej przebudowy i rozbudowy magistratu, którą ukończono w roku 1913 (proj. Jan Rzymkowski). Powstały wówczas nowe skrzydła gmachu od strony ulicy Poselskiej. Reprezentacyjne wnętrza ozdobiono dekoracją w duchu historyzmu i wiedeńskiej secesji, z wykorzystaniem motywów sztuki ludowej. W roku 1926 główną salę obrad strawił pożar, jednak odrestaurowano ją pieczołowicie w ciągu kilkunastu miesięcy zachowując dotychczasowe formy, wzbogacone jednak modną wtedy stylistyką art déco.