Teatr im. Juliusza Słowackiego

W latach 80. XIX w., po tragicznych w skutkach pożarach, jakie strawiły budynki teatralne w Nicei i Wiedniu, stało się jasne, że od lat nie remontowany gmach krakowskiego Teatru Miejskiego przy placu Szczepańskim musi zostać zamknięty. W roku 1886 Rada Miasta podjęła decyzję o budowie nowego teatru, przeznaczając na ten cel działkę na placu św. Ducha ze stojącymi tam średniowiecznymi, zrujnowanymi zabudowaniami klasztoru i kościoła św. Ducha. Wywołało to niemałe oburzenie w kręgach krakowskich artystów, historyków i konserwatorów. Na najbardziej radykalny krok zdecydował się malarz Jan Matejko, który manifestacyjnie zrezygnował z tytułu honorowego obywatela miasta.

W konkursie na kształt nowego budynku teatralnego wygrał projekt krakowskiego architekta Jana Zawiejskiego. Mimo trwających protestów wyburzono zabytkowe mury kościoła i klasztoru. Do budowy przystąpiono jesienią 1891 roku. Nowy gmach Teatru Miejskiego był największą inwestycją budowlaną XIX-wiecznego Krakowa. Ogrom fasad imponującego gabarytami gmachu złagodzony został podziałem bryły na trzy wyraziste części - na podobieństwo zabiegu, jaki zastosowany został w projekcie opery paryskiej. W charakterystycznej dla eklektyzmu stylistyce architektury teatru dominują elementy neorenesansowe i neobarokowe, przywodzące na myśl wzory włoskie czy francuskie. Chociaż dziś może wydawać się to niewiarygodne, przepełniony bogactwem detali gmach budowano niespełna dwa lata! Uroczyste otwarcie miało miejsce 21 października 1893 roku.

Osobną sławę zyskała malowana kurtyna autorstwa Henryka Siemiradzkiego oraz dekorowana karykaturami, portretami i dedykacjami garderoba geniusza polskiej sceny (niegdyś dyrektora teatru) - Ludwika Solskiego. W roku 1901 odbyła się tu uroczysta premiera narodowego dramatu Stanisława Wyspiańskiego Wesele.

Początkowo teatr miał nosić imię komediopisarza Aleksandra hrabiego Fredry, stąd jego popiersie przed budynkiem. Imię Juliusza Słowackiego nadano teatrowi w 1909 r., w stulecie urodzin poety i dramatopisarza. Oprócz przedstawień teatralnych urządzane są tu koncerty, prestiżowe imprezy czy międzynarodowe konferencje - jak Krakowskie Sympozjum KBWE (1991 r.).

W stojącym w sąsiedztwie, dawnym budynku teatralnej elektrowni (pierwszej w Krakowie), ruszyła w roku 1976 kameralna scena Miniatura.