Kościół św. Piotra i Pawła

Jezuici przybyli do Polski wkrótce po zakończeniu soboru trydenckiego w 1563 roku. Zgodnie z jego myślą mieli bronić wiary katolickiej przed wpływem idei reformacyjnych. Dzięki poparciu króla Stefana Batorego otrzymali krakowski kościół św. Barbary, przy którym powstała też skromna rezydencja zakonu. Niebawem okazało się jednak, że ze względu na niewielkie rozmiary kościoła, powinność duszpasterska nie może być realizowana w należyty sposób. Tak narodziła się idea budowy nowej świątyni, a wybór padł na teren przy ulicy Grodzkiej, w sąsiedztwie klasztoru klarysek. Dzięki wstawiennictwu księdza Piotra Skargi, król Zygmunt III Waza przeznaczył na fundację odpowiednie środki i w latach 1597-1619 wzniesiono nowy kościół. Jezuicka świątynia był pierwszą na terenie Polski, zbudowaną w nowym podówczas, barokowym stylu.

Budowa nie przebiegała bez przeszkód. Dopiero trzeci z kolei architekt, Giovanni Trevano, zdołał sklepić kościół kopułą i postawić imponującą fasadę wyłożoną kamiennymi ciosami.

Ta bezwieżowa fasada jest czytelnym nawiązaniem do rzymskiego kościoła Il Gesù, prekursorskiego i wzorcowego dzieła wczesnego baroku. W początku XVIII wieku ustawiono od strony ulicy Grodzkiej ogrodzenie projektu Kacpra Bażanki z postumentami, na których stanęły późnobarokowe posągi dwunastu apostołów, autorstwa niemieckiego rzeźbiarza-jezuity Davida Heela (obecne figury są ich kopiami).

Wnętrze kościoła ma monumentalny i w gruncie rzeczy surowy charakter. Półkoliście zamknięte prezbiterium wypełnia ołtarz projektu Kacpra Bażanki, z XIX-wiecznym obrazem przedstawiającym wręczenie kluczy św. Piotrowi. Przykuwa uwagę kunsztowna stiukowa dekoracja sklepienia apsydy, autorstwa Giovanniego Battisty Falconiego, obrazująca dzieje świętych Piotra i Pawła. W krypcie kościoła (dostępnej dla zwiedzających) pochowano księdza Piotra Skargę, teologa, pisarza, kaznodzieję i spowiednika króla Zygmunta III Wazy.

Od roku 1832 świątynia przejęła funkcję kościoła parafialnego - po rozebranym wówczas kościele Wszystkich Świętych.

Z kościołem sąsiaduje tzw. Collegium Broscianum. Budynki te były wznoszone niemal równolegle z kościołem i służyły jako kolegium, w którym dziś zamiast jezuickich kleryków kształcą się studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego.