Baszty obronne

W średniowieczu w większości krajów europejskich utrwalił się zwyczaj powierzania obrony miast ich obywatelom. Podobnie było w Krakowie, gdzie wprowadzono organizację obrony polegającą na przekazaniu opieki nad poszczególnymi basztami cechom - stowarzyszeniom rzemieślników. Tak zatem trzydziestu dziewięciu krakowskich baszt - stojących w odstępach 40-50m - bronili m.in. szewcy, stolarze, cieśle, malarze itd. W średniowieczu byli wśród nich również przedstawiciele wielu zapomnianych dziś rzemiosł: pasamoników, kurdybanników czy iglarzy. Ze względu na specjalność "opiekunów" najciekawsza była zapewne Baszta Katowska (u wylotu dzisiejszej ulicy św. Marka), broniona przez miejskiego kata i jego pomocników, zwanych ceklarzami. Przedstawicieli cechów wspomagali mieszczanie, zobowiązani w razie zagrożenia stawić się w oznaczonym miejscu z bronią w ręku. W miarę rozwoju sztuki wojennej i obronnej tego rodzaju pospolite ruszenie zastępowano regularnym wojskiem - garnizonem stacjonującym w granicach miasta. Dziś tylko nazwy trzech ocalałych baszt - Ciesielskiej, Stolarskiej i Pasamoników - przypominają, że szlachetny obowiązek ich obrony spoczywał niegdyś na krakowskich rzemieślnikach.