W roku 1241 pojawił się w Europie nieznany dotąd najeźdźca - Tatarzy. Świetnie zorganizowane, waleczne i żądne łupów hordy siały zniszczenie w południowej Polsce. Kraków, obwarowany ziemnymi wałami i drewnianymi palisadami, nie był w stanie się obronić. Nietknięte pozostały jedynie solidniej ufortyfikowany Wawel oraz masywny kamienny kościół św. Andrzeja, które dały schronienie mieszkańcom miasta. Bolesne doświadczenia trzech najazdów tatarskich wykazały, że koniecznością jest budowanie murowanych fortyfikacji. Prawo ich budowy nadal Krakowowi książę Leszek Czarny. Ich wznoszenie rozpoczęto od 1298 r. i kontynuowano aż do końca XV wieku. W efekcie Kraków opasano podwójną linią murów. Pierwszy, niższy, zwany przedmurzem dochodził do ok. 2,5 m wysokości. Drugi mur, wewnętrzny, budowany z kamienia lub cegły, mierzył nawet do 7 m. Całość otaczała fosa, szeroka na 6-8 m. Ostatnim stadium budowy fortyfikacji było wzniesienie Barbakanu, połączonego z murami warownym korytarzem - tzw. szyją.

Do centrum otoczonego murem miasta prowadziło 7 bram: Rzeźnicza (później Mikołajska), Grodzka, Floriańska, Sławkowska, Szewska, Wiślna, Nowa. Zamykały one ulice wychodzące z Rynku i od nich w większości otrzymały swoje nazwy. Brama Nowa kończyła ulicę Sienną, a Rzeźnicza - ulicę Mikołajską. Kształt najstarszej w Krakowie Bramy Rzeźniczej możemy zobaczyć od strony Plant w murze klasztoru ss. Dominikanek na Gródku. Przestała ona pełnić swoje funkcje w XIV w., kiedy decyzją króla Władysława Łokietka zmieniono bieg ulicy Mikołajskiej i postawiono na jej końcu nową bramę, nazwaną po prostu Mikołajską.

Bramy zamykano od wewnątrz dębowymi wrotami, a od zewnątrz żelaznymi kratami, spuszczanymi na prowadnicach. Ślady po nich wciąż są widoczne w Bramie Floriańskiej. Codziennie rano strażnik pełniący służbę na Wieży Mariackiej dawał hejnałem znak do otwierania bram, a wieczorem sygnalizował czas ich zamykania. Kto nie zdążył dotrzeć do miasta przed zamknięciem bram, musiał szukać noclegu poza murami miasta. 

Uzupełnieniem linii obronnej miasta były baszty, których liczba zwiększała się z czasem, dochodząc do 47. Już od średniowiecza wykształcił się w Europie zwyczaj, że obrona miasta spoczywała na jego obywatelach. Podobnie było w Krakowie, gdzie każdy cech rzemieślników dostał pod opiekę basztę wraz z odcinkiem murów, którego musiał bronić w razie najazdu nieprzyjaciela. Nad gotowością bojową krakowskich rzemieślników czuwało Bractwo Kurkowe. Była to paramilitarna organizacja, która szkoliła mieszczan, dbając o ich sprawność we władaniu bronią i celność oka.

Ponieważ Kraków nie unowocześniał swych murów, już w XVII w. nie był w stanie oprzeć się poważniejszemu oblężeniu, co wykazał tragiczny w skutkach najazd szwedzki. Jedną z głównych przyczyn upadku miasta w XVIII w. był właśnie zły stan fortyfikacji, zrujnowanych i zasiedlonych przez najuboższą ludność. Złośliwi krakowianie ukuli nawet dwuwiersz:

Nie trzeba Moskali bo samo się zwali

Przyjedźcie Francuzy zobaczycie gruzy

Na początku XIX wieku, w ramach prowadzonej przez władze miasta akcji unowocześniania i "upiększania" miasta, postanowiono wyburzyć mury miejskie, a wraz z nimi bramy i baszty (1810-1818). Tylko niezwykłej determinacji senatora Feliksa Radwańskiego zawdzięczamy ocalenie fragmentu fortyfikacji, z bramą Floriańską, Barbakanem i trzema basztami. Anegdotycznie może zabrzmieć dziś koronny argument senatora, że mury wraz z bramą pełnią ważne względy higieniczne, zasłaniając miasto od idących z północy wszelkich przeciągów, wiatrów i zadymek...Tenże Radwański był autorem projektu utworzenia w miejscu fortyfikacji publicznego ogrodu nazwanego Plantami.