Planty

Rozpoczęta przez austriackie władze u progu XIX stulecia likwidacja murów miejskich miała na celu przede wszystkim „upiększenie" oraz otwarcie zbiedniałego i zaściankowego wówczas Krakowa. Na miejscu zajętym dotąd przez pas fortyfikacji (niewielki ich fragment wokół Barbakanu i Bramy Floriańskiej postanowiono zachować), w latach 1822-1830 urządzono miejski ogród, nazwany Plantami. Za ich twórcę uznawany jest Feliks Radwański Starszy. W pracach tych wspomagał go syn, również Feliks. Podobną rolę w historii Plant odegrali nieco później Florian Straszewski (w roku 1830 własnym sumptem stworzył fundację na ich utrzymanie) i jego syn Maurycy.

Planty powstawały w kilku etapach. Najpóźniej (ok. 1880 r.) urządzono część pomiędzy Barbakanem, a wylotem ul. Sławkowskiej, stanowiącą dotąd fragment kleparskiego targowiska. Ważnym akcentem stała się tradycja ustawiania na Plantach pomników. Pierwszy obelisk, ustawiony naprzeciw dworca kolejowego, upamiętniał Floriana Straszewskiego (1874 r.). Najpiękniej zakomponowane zdają się być pomniki: Lilli Wenedy, Grażyny oraz Bohdana Zaleskiego (zw. też grupą Bojana).

Wśród akcji porządkująco-upiększających wymienić można oświetlenie alejek lampami gazowymi oraz budowę sadzawki. Aż do ostatniej wojny charakterystycznym elementem plantowych alejek były ustawiane od lat 90. XIX w. drewniane kioski oferujące wodę sodową firmy Rząca-Chmurski. Ok. 1930 r. firma ta postawiła jeszcze trzy murowane i zachowane do dziś kioski - u wylotu ulic Szewskiej i Sławkowskiej oraz obok Teatru J. Słowackiego (mieści dziś Punkt Informacji Miejskiej).

Po latach zaniedbań, w roku 1988 rozpoczęto prace przy restauracji Plant. Odtworzono stopniowo kompozycję poszczególnych części parku, a także stylowe lampy, ogrodzenie zdemontowane przez okupantów i małą architekturę. Dziś Planty podzielone na 8 ogrodów mają ok. 4 km długości i rozciągają się na powierzchni 21 ha. Na ich obszarze podziwiać można 40 gatunków drzew i krzewów, w tym pomniki przyrody, jak 130-letni platan u wylotu ul. Wiślnej.