W ramach naszych serwisów internetowych stosujemy pliki cookies. Używamy cookies, żeby zrozumieć, w jaki sposób użytkownicy korzystają z witryny i dostosować ją tak, aby korzystanie z niej było dla nich przyjemniejsze i ciekawsze. Stosujemy cookies także w celach reklamowych i statystycznych. Cookies mogą być również stosowane przez współpracujących z nami reklamodawców oraz przez firmy badawcze. W każdej chwili mogą Państwo zmienić swoje ustawienia dotyczące cookies. Korzystanie z naszych serwisów internetowych bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczone również w Państwa urządzeniu końcowym. Szczegółowe informacje dotyczące stosowania cookies, w tym możliwości zmiany ustawień w zakresie cookies znajdą Państwo w naszej Polityce Prywatności.
 
ikonka niepełnosprawni

Kościół Mariacki

Zagłosuj

Miejsce/Adres:

Rynek Główny 5

Godziny otwarcia:

pn.-sb. 11.30-18.00
(otwarcie ołtarza o 11.50)
nd 14.00-18.00

Bilety:

normalny 10 zł
emeryci i renciści, dzieci i młodzież szkolna 5 zł

Pierwsze wzmianki o kościele Mariackim pochodzą z 1222 roku. Był to kościół romański, przy którym założono parafię dla kształtującej się społeczności miasta. Tę budowlę zniszczyły najazdy tatarskie. Drugi kościół budowany był etapami przez kilka następnych stuleci, począwszy od roku 1288. Ostateczna bryła kościoła ukształtowała się z końcem XIV wieku, w formie ceglanej, trójnawowej bazyliki gotyckiej, w tzw. typie krakowskim, z charakterystycznym wydłużonym i wielobocznie zamkniętym prezbiterium. W latach 1423-1446 między szkarpami naw bocznych dodano sześć kaplic ufundowanych przez rodziny bogatych mieszczan oraz dwie kruchty. Na początku XV wieku nadbudowano ośmioboczną, najwyższą kondygnację wieży wyższej zwanej hejnałową, zwieńczoną przez Macieja Heringka w 1478 r. późnogotyckim hełmem. W roku 1666 dodano mu złoconą koronę. Hełm niższej wieży pochodzi z końca XVI wieku.

Kościół, będący główną farą miejską, otoczony był mecenatem bogatych mieszczańskich rodów. To dzięki ich zabiegom i fundacji powstała znaczna część XVI- i XVII-wiecznego wyposażenia, jak stalle, płyty nagrobne czy kaplice. W połowie XVI wieku po prawej stronie nawy powstaje kunsztowne, późnorenesansowe cyborium (architektoniczna obudowa ołtarza) z marmuru i alabastru, autorstwa Jana Marii Padovano.

W połowie XVIII wieku archiprezbiterem kościoła był energiczny ksiądz Jacek Łopacki, który rozpoczął daleko posuniętą barokizację wnętrza. Jej efekty usunięto podczas prac konserwacyjnych w latach 1887-1892, kiedy dążono do przywrócenia kościołowi jak najpełniejszego, gotyckiego wizerunku (m.in. odsłonięto i zrekonstruowano XIV-wieczny wygląd ścian i sklepień w prezbiterium i nawach). Wówczas powstała także gwiaździsta polichromia sklepienia oraz ścian z motywami roślinnymi i godłami cechowymi wykonana przez Jana Matejkę, przy współudziale jego uczniów: Józefa Mehoffera i Stanisława Wyspiańskiego. Ci dwaj ostatni, początkujący wówczas artyści, byli też autorami witraża w zachodnim oknie.

Najcenniejszym zabytkiem kościoła Mariackiego jest jednak ołtarz główny, najwybitniejsze i najlepiej zachowane dzieło późnogotyckiej rzeźby w tej części Europy. Kiedy w pierwszej połowie XV w. runęło sklepienie prezbiterium, ówczesny ołtarz został zniszczony. Miejscy rajcy postanowili zamówić nowy - okazały i godny stołecznego miasta - u norymberskiego rzeźbiarza Wita Stwosza. Mistrz sprowadził się do Krakowa, a za swoją pracę otrzymał hojne wynagrodzenie, warte przynajmniej równowartości rocznego budżetu miasta.

Ołtarz powstawał w latach 1477-1489. W osiemnastu wielkich płaskorzeźbach umieszczonych na ruchomych skrzydłach ołtarza mistrz odtworzył najważniejsze epizody z życia Marii i Chrystusa. W centralnej, nieruchomej partii pentaptyku podziwiać można realistycznie ukazaną scenę Zaśnięcia Matki Bożej w otoczeniu dwunastu apostołów, powyżej Wniebowzięcie, a w zwieńczeniu Koronację Marii przez Trójcę Świętą w asyście patronów Polski, św. Wojciecha i św. Stanisława. Stwosz wykonał konstrukcję o wymiarach 11 m szerokości i 13 m wysokości z dębowego drewna liczącego w jego czasach 500 lat (czyli obecnie - 1000!). Polichromowane i złocone figurami nadnaturalnej wielkości (2,8 m) wyrzeźbił w lipie.

W przeddzień wybuchu II wojny światowej ołtarz zdemontowano i przewieziono wiślanymi galarami do  Sandomierza. Niestety, ktoś zapewne zdradził okupantom miejsce ukrycia i ołtarz wywieziono w głąb Rzeszy. Odnaleziony przez Karola Estreichera - o ironio dziejów - w Norymberdze, powrócił do Krakowa tuż po wojnie. Po konserwacji, wrócił na należne mu miejsce w roku 1957. Dodać warto, że Stwoszowi przypisywany jest również, pełen surowości i dramatyzmu kamienny krucyfiks zdobiący południową nawę (ok.1490 r.).

Prezbiterium i główny ołtarz doświetlone są dyskretnie poprzez światło padające z zachowanych w środkowych oknach prezbiterium trzech średniowiecznych witraży (lata 70. XIV wieku). Składają się z około stu dwudziestu części, przedstawiających sceny ze Starego i Nowego Testamentu.

Tak z kościołem, jak i z samym Krakowem nierozłącznie związany jest hejnał grany co godzinę z wyższej (81 m) wieży kościoła. Sygnał ten, wygrywany przez dyżurujących tam strażaków, służył wyznaczaniu czasu oraz miał ostrzegać przed pożarem lub atakiem nieprzyjaciół. Związana jest z nim legenda o strażaku, który zaczął grać na alarm, widząc zbliżające się hordy tatarskie. Zdołał ostrzec miasto przed atakiem, choć nim dokończył melodię, jego gardło przeszyła celnie wymierzona strzała barbarzyńcy. Właśnie dlatego melodia hejnału nagle się urywa - w tym samym miejscu, gdzie przestał ją grać bohaterski strażak. Legeda ta, choć bardzo piękna i działająca na wyobraźnię, jest stosunkowo niedawna - pojawiła się dopiero w latach 20. XX wieku.

Druga, niższa wieża (69 m) kryje unikatowy zespół pięciu dzwonów, z których najstarszy Pół-Zygmunt odlany został w roku 1438. Tradycja mówi, że na wieżę wyniósł go bez pomocników siłacz Stanisław Ciołek, syn wojewody mazowieckiego.

Wyższa wieża kościoła Mariackiego, zwana też hejnalicą, w sezonie wiosenno-letnim (w tym sezonie: od 9 kwietnia 2015 r.) jest udostępniana zwiedzającym. Zobacz więcej tutaj...


Kościół Mariacki to długie prezbiterium, trzy nawy i… miliony szczegółów! Których – dodajmy – często nie sposób dostrzec lub zapamiętać...


Gdy więc przed lub po wizycie w najważniejszej krakowskiej świątyni poczujecie ciekawość, niedosyt lub tęsknotę za sklepieniem z gwiaździstą polichromią, kipiącym od detali ołtarzem Wita Stwosza i złoconymi barokowymi aniołkami licznie wypełniającymi gotyckie wnętrze, zobaczcie wirtualny spacer po Bazylice, który dzięki zdjęciom w wysokiej rozdzielczości pozwoli wam odwiedzić każdy zakątek kościoła i obejrzeć słynny ołtarz w najdrobniejszych szczegółach.

Jurek Pajor, autor projektu, został zwycięzcą w prestiżowym konkursie na fotografa panoramicznego roku 2012, organizowanego przez francuskiego producenta oprogramowania panoramicznego – firmę KOLOR. Nagrodzona fotografia to panorama nawy głównej Bazyliki Mariackiej, wybrana z ponad 1600 prac nadesłanych z całego świata.

Tu możesz zobaczyć kościół Mariacki: www.pajorama.eu/wirtualnymariacki/mariacki.html#/Fasada/

A tu sam ołtarz Wita Stwosza: www.pajorama.eu/wirtualnymariacki/mariacki.html#/Oltarz_Wita_twosza_otwarty/

Top 5

Najczęściej odwiedzane

1

Wawel

Wg niektórych językoznawców słowo wąwel miało oznaczać suche miejsce, wznoszące się nad mokradłami. Być może dlatego nasi praprzodkowie uczynili go swoją sie... »

Najlepiej oceniane

1

Wydarzenia

Zestaw wyśmienitych dzieł największych światowych kompozytorów, począwszy od czasów baroku, aż po współczesność...  »

Planer

Planer to przyjazne i intuicyjne narzędzie, które pomoże Ci zaplanować zwiedzanie Krakowa, zapamiętać najatrakcyjniejsze miejsca i wydarzenia, odkryć magię miasta!

Przejdź na stronę planera

Subskrybuj newsletter

Wpisz swój adres e-mail, a będziesz zawsze na bieżąco z najciekawszymi krakowskimi wydarzeniami kulturalnymi.

Tylko w Krakowie

Kraków Travel - 16. Wielka Parada Smoków

16. Wielka Parada Smoków

 

Malowane smoki Błękit paryski, róż pompejański, sjena palona? Czy tylko niebieski, czerwony i żółty? Krakowskie smoki występują we wszystkich kolorach, a w tym roku przystroją swe łuski w barwy malarskie.... »

 
Kraków Travel Info Kraków Kraków Convention Bureau Magiczny kraków