Dzwon Zygmunta

Najsłynniejszy - choć nie najstarszy - polski dzwon został zawieszony na najwyższym piętrze wieży Zygmuntowskiej 12 lipca 1521 roku. Nazwano go na cześć fundatora - króla Zygmunta I Starego. W 1520 roku odlał go i sygnował rzemieślniczą pieczęcią (tzw. gmerkiem) ludwisarz Hans Beham z Norymbergi. Na kopule umieszczono płaskorzeźby św. Zygmunta i św. Stanisława oraz herby Królestwa Polski i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Łacińska inskrypcja w górnej części głosi: Bogu Najlepszemu, Największemu i Dziewicy Bogarodzicy, świętym patronom swoim, znakomity Zygmunt, król Polski, ten dzwon godny umysłu oraz wielkości czynów swoich kazał sporządzić Roku Pańskiego 1520.

Tradycja mówi, że dopóki dzwon wisi na wieży, nic złego nie spotka Krakowa. Łatwo sobie wyobrazić przestrach mieszkańców miasta, gdy - jak dotąd trzykrotnie - pękało zawieszone na skórzanych pasach, ważące 365 kg serce dzwonu: w mroźną, sylwestrową noc 1862 r., na Wielkanoc 1939 r. i całkiem niedawno - w wigilię 2000 roku.

Jego dźwięk usłyszeć można z okazji świąt, uroczystości kościelnych i doniosłych wydarzeń narodowych. W przeszłości bił także przy narodzinach królewskich potomków i żegnał ich, gdy ruszali w ostatnią drogę. Towarzyszył również pogrzebom wielkich Polaków, chowanych na Wawelu. Jego głęboki aksamitny dźwięk zawdzięczamy według legendy pękowi srebrnych strun. Do kotła pełnego topiących się metali, z których miał powstać dzwon, wrzucił je Walenty Bakwark, słynny lutnista królewskiego dworu.

Przy średnicy 2,5 m, wysokości 2 m i wadze 11 ton, "Zygmunt" był przez stulecia największym dzwonem w Polsce. Zdetronizował go dopiero w 2000 roku dzwon sanktuarium w Licheniu, ważący 19 ton.